II. CHỈ RA HAI THỨ VỌNG THẤY

Kinh : Thế nào là Vọng Kiến Biệt Nghiệp?
“Anan, như người thế gian con mắt bị nhặm đỏ thì ban đêm nhìn ngọn đèn thấy có riêng một bóng tròn năm màu bao phủ. Ý ông thế nào? Cái bóng sáng tròn hiện ra nơi ngọn đèn đó là sắc của ngọn đèn hay sắc của cái thấy ?
“Anan, nếu như đó là cái sắc của ngọn đèn thì sao những người không nhặm mắt lại không có thấy, mà chỉ có người nhặm mắt mới thấy cái bóng tròn? Nếu đó là sắc của cái thấy thì cái thấy đã thành sắc rồi, vậy người nhặm mắt thấy bóng tròn kia gọi là cái gì ?
“Lại nữa, Anan, nếu cái bóng tròn ấy rời đèn mà riêng có, thì lẽ ra các bức bình phong, màn, bàn, ghế, cũng phải có bóng tròn. Còn nếu rời cái thấy mà riêng có, thi lẽ ra không thể thấy được, cớ sao người nhặm mắt lại thấy cái bóng tròn ấy?
“Vậy nên biết rằng: Sắc thật ở nơi đèn, cái Thấy bị bệnh làm ra có bóng tròn. Cái bóng tròn và cái thấy có bóng tròn đều là bệnh nhặm. Cái thấy được bệnh nhặm thì vốn chẳng phải là bệnh.
“Rốt cuộc, không nên nói rằng cái bóng tròn ấy là ngọn đèn hay là cái thấy, vì ở trong đó, cái bóng tròn không phải từ ngọn đèn, cũng không phải từ cái thấy. Cũng như mặt trăng thứ hai, chẳng phải mặt trăng thật, cũng chẳng phải là cái bóng của mặt trăng. Tại sao thế? Bởi thấy cái mặt trăng thứ hai là do dụi mắt mà có. Cho nên những người trí không nên đi tìm cái căn nguyên của mặt trăng do dụi mắt mà thành là hình tướng hay chẳng phải hình tướng, là lìa cái thấy hay chẳng phải cái thấy. Bóng tròn cũng như thế: nó do nhặm mắt mà thành. Muốn gọi cái gì là ngọn đèn hay cái gì là cái thấy cũng còn chẳng được, huống hồ phân biệt cái bóng tròn là không phải ngọn đèn hay không phải là cái thấy ?

Thông rằng : sắp chỉ rõ rằng tánh thấy chẳng phải là cái thấy nên lấy mắt nhặm làm ví dụ. Cái thấy-bệnh của mắt nhặm thì vọng thấy có bóng tròn. Người không nhặm làmsao thấy có bóng tròn ? Nhặm mắt đó là bệnh, nhưng cái thấy-được-bệnh-nhặm thì chưa từng bệnh vậy. Đó là để so sánh với cái thấy (Kiến Tinh) là hư vọng, nên vọng thấy có tâm cảnh. Cái tánh thấy thì không hư vọng, nên không thấy có tâm cảnh. Vậy thì cái thấy là hư vọng chứ tánh thấy chưa từng hư vọng. Nếu ở nơi chỗ vọng thấy có tâm cảnh lại sanh khởi thêm cái thấy về nhân duyên, tự nhiên thị phi thì cũng giống như người nhặm mắt thấy cái bóng tròn rồi truy tìm cái căn nguyên phát sanh của nó !
Cho cái bóng lòa ấy là ngọn đèn, là cái thấy tức nói cái bóng tròn do ngọn đèn, do cái thấy mà có : đó là nghỉa nhân duyên.
Cho cái bóng lòa ấy chẳng phải ngọn đèn hay cái thấy, là nói cái bóng tròn lìa ngọn đèn, lìa cái thấy mà riêng có: đó là nghĩa tự nhiên.
Đã chẳng phải là nhân duyên, lại chẳng phải là tự nhiên, thời chỉ do mắt nhặm mà thành có bóng tròn vậy.
Cái nhặm mắt thấy có bóng tròn, và cái dụi mắt thấy mặt trăng thứ hai, đồng là một cái bệnh-thấy. Nếu suy xét cái chỗ phát sinh của mặt trăng thứ hai này là hình tướng hay là cái thấy, lìa hình tướng hay lìa cái thấy thì quả là mê muội thay ! Cũng như nói cái bóng tròn là ngọn đèn, là cái thấy, hay chẳng phải ngọn đèn, chẳng phải cái thấy, thì gọi là người trí được sao ?
Ở hai trường hợp này, biết rõ là hư vọng, suy cứu cái nghĩa nhân duyên, tự nhiên còn không thể được huống gì trong cái Bổn Giác Minh Tâm chẳng phải là nhặm mắt hay dụi mắt các thứ, vốn không có tướng tròn hay mặt trăng thứ hai thì ở chỗ nào mà vọng lập ba thứ hý luận nhân duyên, tự nhiên !
Cho nên, lấy nhân duyên, tự nhiên, hòa hợp mà luận về cái thấy, cũng còn trong bệnh nhặm mắt vậy thôi, người trí không thế, vì đó là Biệt Nghiệp Vọng Kiến.
Tổ Quy Sơn thấy lửa đồng(2) hỏi Ngài Đạo Ngô : “Có thấy lửa không ?”
Đạo Ngô nói : “Dạ, thấy.”
Tổ Sơn : “Từ đâu khởi ra ?”
Đạo Ngô: “Dẹp hết sự đi, đứng, nằm, ngồi xin thầy riêng đưa một câu hỏi xem ?”
Tổ Quy làm thinh.
Tổ Phật Giám nêu ra rằng :
“Rực rực lửa đồng Người người đều thấy Chỉ có Đạo Ngô
Thấy ra khác hẳn.”
Tổ Hương Lâm Viễn đang giãy cỏ, có vị tăng hỏi: “Hãy xem nhà người đời mất lửa.”
Tổ Viễn nói rằng : “Lửa trong chỗ nào ?”
Vị tăng nói : “Chẳng có thấy sao ?”
Tổ Viễn nói rằng: “Chẳng thấy.”
Vị tăng nói: “Cái lão già mù này.”
Khi ấy, chúng đều nói: “Viễn Thượng tọa thua rồi!”
Sau Ngài Minh Giáo Khoan nghe chuyện, than rằng “Phải là huynh Viễn ta mới được.”
Cái thấy này xa khác lắm thay, chẳng rời Chánh Vị(3). Với cái Kiến Tinh của thế gian giống như bệnh nhặm mắt làm sao sánh được ?
Lại Tổ Quy Sơn, hỏi Ngài Đạo Ngô : “Đi đâu về đó ?”
Ngài Đạo Ngô đáp : “Thăm bệnh về.”
Tổ Sơn : “Bao nhiêu người bệnh ?”
Đáp : “Có người bệnh, có người không bệnh.”
Tổ Sơn : “Người không bệnh có phải là Trí Đầu Đà ?”
Tổ Ngô nói : “Nói được cũng chẳng ăn nhằm gì.”
Tổ Thiên Đồng ở chỗ “Chẳng ăn nhằm(4) gì”, tụng rằng:
“Thuốc diệu nào từng qua miệng
Thần y không thể cầm tay
Nhược Tồn(5) nó vốn chẳng phải Không
Chí Hư(6) nó vốn chẳng phải Có
Chẳng diệt mà sanh, chẳng mất mà thọ
Siêu hết trước Phật Oai Âm
Một mình bước sau Không Kiếp
An bình thì trời che đất chở
Vận chuyển thì thỏ chạy quạ bay.”
(Diệu dược hà tằng quá khẩu
Thần y mạc năng trốc thủ
Nhược Tồn dã cừ bổn phi vô
Chí Hư dã cừ bổn phi hữu
Bất diệt nhi sanh, bất vong nhi thọ
Toàn siêu Oai Âm chi tiền
Độc bộ Kiếp Không chỉ hậu
Thành bình dã thiên cái địa kình
Vận chuyển da ô phỉ thổ tẩu.)
Tắc này ở trong Chân Kiến mà nhổ sạch gốc bệnh. Bệnh với không bệnh cũng chẳng có liên quan gì, huống là phân biệt nhặm với chẳng nhặm !

About namcuulong

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *