VI. Ý NGHĨA CHỦ VÀ KHÁCH

Kinh : Khi ấy, Ông Kiều Trần Na đứng dậy bạch Phật : “Tôi nay già cả, ở trong đại chúng riêng được cái danh là Hiểu. Do tôi ngộ được hai chữ Khách Trần mà thành quả. Thưa Thế Tôn, ví như người khách đi đường, vào trọ nơi quán xá, hoặc ngủ lại, hoặc ăn. Ăn, ngủ xong xếp đồ đạc lên đường không ở lại được. Nếu thật là người chủ, tự không phải đi đâu. Tôi nghĩ như vầy: Không ở yên mãi được thì gọi là Khách, còn ở mãi thì gọi là Chủ. Lấy cái sự Không ở yên mãi được làm ý nghĩa chữ Khách. Lại như trời mới tạnh, mặt trời chiếu sáng trên cao, ánh sáng xuyên qua khe hở chiếu rõ bụi bặm trong khoảng không. Bụi trần thì dao động, hư không lặng yên. Như vậy mà suy nghĩ : đứng lặng gọi là hư không, lay động gọi là trần. Tôi lấy sự lay động làm ý nghĩa chữ trần.”
Đức Phật nói: “Chính vậy.”

Thông rằng: Khách là ví dụ cho cái thô trọng của sở tri; trần là ví dụ cho cái vi tế của phiền não. Niệm niệm đổi dời, sanh ra rồi diệt mất chẳng ngừng, nên ví dụ như khách di đường vào họ quán xá. Khởi lên sự mê lầm, gây ra nghiệp, bỏ cũ theo mới, nên ví dụ là ăn, ngủ xong thì thu dọn lên dường. Cái chân tánh thường trụ vốn chẳng có chuyện ấy, nên ví dụ như người chủ chẳng đi đâu cả. Thô chướng thì dễ trừ mà cái mê lầm vi tế thi khó biết, nên phải do bầu trời bản tánh tạnh ráo sáng trong có mặt trời trí huệ soi chiếu, qua khe hở của ngũ ấm soi rõ bản tánh rỗng trống, mới biết hư vọng tự rối động ở trong. Do đó, mới lấy ví dụ “Trời tạnh, mặt trời chiếu sáng, ánh sáng vào trong lỗ hở, phát hiện rõ ràng bụi bặm trong hư không.”
Phiền não thì rối động. Chân tánh vốn tịch nhiên. Như ngộ được là vốn không, thường trụ chẳng động, tức biết tâm tánh thường tịch vậy.
Tổ Triệu Châu nói : “Các ông từ một phen thấy lão tăng trở về sau, lại chẳng phải là người nào khác, chỉ thật là người chủ nhân ông. Cái ấy đây lại hướng ra ngoài tìm kiếm làm chi ? Chính lúc này đây, chớ chuyển đầu đổi não. Nếu chuyển đầu đổi não tức mất ngay vậy.”
Lại một hôm, Ngài đang quét đất, có vị tăng hỏi: “Hòa thượng là bậc đại thiện tri thức vì sao lại còn quét đất ?”
Tổ Châu nói rằng : “Bụi từ ngoài đến.”
Tăng hỏi : “Đã là chốn Già Lam trong sạch, làm sao có bụi ?”
Tổ Châu nói: “Lại một hạt bụi nữa kìa.”
Ngài Triệu Châu, ánh sáng con mắt Ngài soi nát bốn châu thiên hạ, biện rõ nghĩa khách trần, chẻ vào thấu cái nhỏ nhiệm. Nếu ở chỗ này mà soi ra được rành rẽ, thì quả thật là vị Sa di có chủ, ở đời chẳng nhiễm, chứ đâu chỉ được mang tiếng là Giải(34)

About namcuulong

Check Also

duc-phat1

II. PHÓNG QUANG NÊU RA TÁNH THẤY VIÊN MÃN SÁNG SUỐT

Kinh : Bấy giờ từ mặt Đức Thế Tôn phóng ra các thứ hào quang, ...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *